![Młoda kobieta pomaga uśmiechniętej, starszej kobiecie z laską wstać z łóżka.](https://www.fundacjaavalon.pl/wp-content/uploads/2024/08/opieka-nad-ozn-artykul-1200x628-1.png)
Opieka nad osobą z niepełnosprawnością – kiedy troska zmienia się w nadopiekuńczość?
Jakub Rafalski
Psycholog
Opieka nad osobą z niepełnosprawnością, która potrzebuje codziennej obecności drugiego człowieka, to zadanie wymagające dużo uwagi, empatii i zrozumienia. W wielu przypadkach opiekunowie starają się zrobić wszystko, aby ułatwić życie swoim bliskim, jednak często nieświadomie popadają w nadopiekuńczość. Granica między troską a nadmiernym kontrolowaniem jest cienka, a jej przekroczenie może prowadzić do negatywnych konsekwencji dla obu stron. W tym artykule zastanowimy się, jak znaleźć odpowiednią równowagę i unikać nadopiekuńczości.
Jak opiekować się osobą z niepełnosprawnością?
Jak opiekować się osobą z niepełnosprawnością, aby zapewnić jej wsparcie, jednocześnie nie odbierając jej autonomii? Kluczowe jest, aby zrozumieć, jakie są rzeczywiste potrzeby i możliwości podopiecznego. Wspieranie jego samodzielności i motywowanie do podejmowania własnych decyzji jest fundamentem zdrowej opieki.
- Komunikacja – regularnie rozmawiaj z podopiecznym o jego potrzebach i uczuciach. Pozwól mu wyrazić swoje zdanie i uwzględniaj je w podejmowaniu decyzji dotyczących codziennych spraw.
- Autonomia – zachęcaj osobę z niepełnosprawnością do wykonywania czynności, które jest w stanie zrobić samodzielnie. Ustalajcie razem cele i kroki do ich osiągnięcia.
- Wsparcie, nie wyręczanie – oferuj pomoc wtedy, gdy jest ona naprawdę potrzebna, ale nie przejmuj wszystkich obowiązków na siebie. Pozwól podopiecznemu uczyć się na błędach i zdobywać nowe umiejętności.
- Edukacja – poszerzaj swoją wiedzę na temat niepełnosprawności, aby lepiej rozumieć potrzeby podopiecznego i być na bieżąco z nowymi metodami wsparcia.
5 oznak, że jesteś nadopiekuńczy w opiece nad niepełnosprawnym członkiem rodziny
Opieka nad niepełnosprawnym członkiem rodziny może czasem przybrać formę nadmiernej troski, co może prowadzić do ograniczenia samodzielności osoby z niepełnosprawnością. Oto kilka oznak, że możesz być nadopiekuńczy:
- Stałe kontrolowanie – jeśli nieustannie sprawdzasz, co robi podopieczny, nie dając mu przestrzeni na samodzielne działania, to znak, że możesz być nadopiekuńczy.
- Brak zaufania do możliwości podopiecznego – opieka nad niepełnosprawnym rodzicem czy rodzeństwem, która polega na robieniu wszystkiego za nich, mimo że są w stanie zrobić to sami, ogranicza ich rozwój.
- Decydowanie za podopiecznego – jeśli podejmujesz wszystkie decyzje za osobę z niepełnosprawnością, nie konsultując się z nią, odbierasz jej poczucie kontroli nad własnym życiem.
- Ochrona przed każdym ryzykiem – oczywiście, bezpieczeństwo jest ważne, ale nadmierne unikanie ryzyka może prowadzić do stagnacji i braku możliwości rozwoju.
- Poczucie obowiązku – opieka nad niepełnosprawnym rodzicem, partnerem czy dzieckiem nie powinna sprawiać, że zaniedbujesz własne potrzeby i zdrowie. Nadmierne poświęcanie się może prowadzić do wypalenia.
Nadopiekuńczość i kontrola – jak unikać tych postaw wobec dorosłych z niepełnosprawnościami?
Nadopiekuńczość i nadmierna kontrola to postawy, które mogą być szkodliwe dla dorosłych z niepełnosprawnościami. Jak unikać tych pułapek?
- Szanuj autonomię – zrozum, że dorosłe osoby z niepełnosprawnościami mają prawo do decydowania o swoim życiu. Wspieraj ich w podejmowaniu decyzji, ale nie rób tego za nich.
- Wyznacz granice – ustal z podopiecznym granice swojej pomocy. Dowiedz się, w jakich obszarach naprawdę potrzebuje wsparcia, a w jakich chce działać samodzielnie.
- Regularna ewaluacja – raz na jakiś czas przeanalizuj swoje działania jako opiekun. Zastanów się, czy nie robisz czegoś za podopiecznego, co mógłby zrobić sam.
- Wsparcie psychologiczne – skorzystaj z porad specjalistów, którzy pomogą Ci lepiej zrozumieć potrzeby dorosłej osoby z niepełnosprawnością i wypracować zdrowe strategie wsparcia.
- Ucz się na błędach – daj sobie prawo do popełniania błędów. Opieka nad osobą z niepełnosprawnością to proces ciągłego uczenia się i dostosowywania.
Podsumowując, opieka nad osobą z niepełnosprawnością to wyzwanie, które wymaga znalezienia równowagi między wsparciem a samodzielnością. Unikanie nadopiekuńczości i nadmiernej kontroli jest kluczowe dla zdrowego rozwoju i dobrostanu podopiecznego. Pamiętaj, że prawdziwa troska polega na wspieraniu niezależności i umożliwianiu podejmowania własnych decyzji.
Chcesz wiedzieć więcej?
Skorzystaj z darmowych porad udzielanych dzięki dofinansowaniu ze środków PFRON w ramach projektu „Kompleksowe wsparcie kluczem do niezależności”. Zapewniamy wsparcie informacyjne, prawne, medyczne, pedagogiczne, psychologiczne oraz seksuologiczne. Zapraszamy!
Artykuł powstał w ramach tego samego projektu.
![Logotyp Państwowego Funduszu Osób niepełnosprawnych](https://www.fundacjaavalon.pl/wp-content/uploads/2021/11/PFRON_wersja_podstawowa_RGB-01-1024x541.jpg)